Orta Doğu'daki devam eden çatışmalar ve jeopolitik gerginlik, emlak sektöründe belirgin bir duraksamaya ve yatırımcıların bekleme dönemine girmesine yol açtı. Elinde nakit bulunduran yatırımcılar, bu belirsizlik döneminde konut alımına sıcak bakmamaktadır. Kıymetli metallere yönelen birikimlerini ise altın ve gümüş fiyatlarındaki keskin azalmalardan dolayı nakde dönüştüremiyor. Gayrimenkul uzmanı Şenay Araç, belirsizlik zamanlarında arsa yatırımlarının konutlardan daha güvenli ve uzun vadede daha kârlı bir alternatif sunduğundan bahsederek, doğru yatırımların inceliklerini Tgrthaber.com Ekonomi Editörü Bengü Sarıkuş'a açıkladı.
Orta Doğu'daki çatışmaların emlak sektörüne etkisi nedir?
Şenay Araç: Orta Doğu'daki çatışmaların yarattığı belirsizlik, doğrudan gayrimenkul pazarını etkiledi. Şu anda piyasada belirgin bir sakinlik ve bekleyiş yaşanıyor. Yatırımcılar, "Ne olacak?" sorusuna yanıt bulmak için hareketlerini yavaşlatmış durumda.
Daha önceki ekonomik krizlerde neler gözlemlendi? Günümüzde tablo benzer mi?
Şenay Araç: Evet, geçmişteki kriz dönemleriyle benzer bir süreç yaşanıyor. Covid-19 pandemisi, Irak savaşı ve Ukrayna-Rusya çatışması gibi olaylar sırasında da öncelikle bir durgunluk yaşandı, ardından hayat normalleştikçe emlak piyasası yeniden canlandı. Belirsizlik zamanlarında yatırımcılar genelde konut alımından uzaklaşıp, arsa, tarla ve araziler gibi yatırımlara yöneliyorlar, zira bu tür yatırımlar daha güvenli olarak algılanıyor. Son iki yılda belirgin bir gerileme görüldü; ancak yaz mevsimiyle birlikte hareketlenme yeniden başladı.
Arsa yatırımı neden tercih edilmektedir?
Şenay Araç: Arsa yatırımı genellikle sabır gerektiren bir yatırım biçimidir. Kısa vadeli kazanç sağlamaz; fakat doğru nerede yapıldığı takdirde, konut ve diğer taşınmazlardan daha fazla getirisi olabilir.
Arsa yatırımı yapan bireylerin dikkat etmesi gereken unsurlar nelerdir?
Şenay Araç: Gelişen şehirler, imara açılacak alanlar, organize sanayi bölgelerine yakın yerler ve ticari potansiyeli yüksek bölgeler her zaman daha fazla değer kazanır. Yatırım yapmadan önce araştırma yapmamak en büyük hatadır. Hisseli tapulardan kaçınılmalı, imar durumu mutlaka gözden geçirilmelidir. Ayrıca, konunun detaylı bir şekilde incelenmesi gereken yönleri arasında sit alanı olup olmadığı, altyapı durumu ve tarım arazisi statüsü mevcuttur. Sadece ilanları incelemek, risklidir. Arazi yerinde incelenmeli, bölge halkından bilgi alınmalı ve olabildiğince profesyonel bir emlak danışmanı ile iş birliği kurulmalıdır. Resmi belgelerin de mutlaka kontrol edilmesi gerekir.
Dere yatakları, bataklık alanlar ve kullanıma uygun olmayan yerlerden kesinlikle uzak durulmalıdır. Bu tür mülklerde genellikle işlem yapmak mümkün değildir.
Aynı bölgede farklı arsalar arasında neden bu kadar büyük fiyat farkları oluşmaktadır?
Şenay Araç: Arazilerdeki fiyat farklılıkları oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir. Hatta aynı yolun iki tarafında bile %100'e ulaşan farklılıklar görülebilir. Bu fiyat değişikliklerini imar durumu, merkeze yakınlık ve bölgenin gelecekteki potansiyeli etkileyen temel faktörlerdir.
Son zamanlarda öne çıkan yeni yatırım eğilimi nedir?
Şenay Araç: Yenilenebilir enerji arazileri, son dönemde en fazla ilgi gören yatırım alanı haline geldi. Özellikle güneş ve rüzgar enerjisi için uygun bölgelerde önemli bir talep var. Gölgesiz, geniş, doğru açıda güneş ışığı alan ve yüksek rüzgar potansiyeline sahip araziler bu sektör için tercih edilmektedir. Genellikle en az 20.000–22.000 metrekare büyüklüğünde alanlar gerekmektedir. Bu yatırımlar çift yönlü kazanç sağlıyor; devlet üretilen elektriği satın alıyor ve karbon salınımı olmadığı için karbon geliri elde edilebiliyor. Küçük yatırımcılar da kendi arazilerine güneş panelleri kurarak gelir sağlayabilirler.
